Waar ideeën botsen, kan vooruitgang ontstaan.
OVER ELENI
ELENI is een onafhankelijke denktank die wetenschap, beleid en praktijk samenbrengt. We zoeken verbinding tussen ecologie, marktwerking, sociale rechtvaardigheid en vrijheid — niet door verschillen weg te drukken, maar door ze kritisch te onderzoeken.
Onze visie
Met ELENI trachten we werelden met elkaar te verbinden die vaak als moeilijk verenigbaar worden voorgesteld: marktwerking, ecologie en sociale rechtvaardigheid.
Wij vertrekken vanuit de overtuiging dat duurzame maatschappelijke transities alleen kunnen slagen wanneer er voldoende maatschappelijk draagvlak voor bestaat. Ecologische ambities moeten daarom ook sociaal rechtvaardig en economisch werkbaar zijn, zonder dat fundamentele burgerlijke en politieke vrijheden onder druk komen te staan.
Een duurzame samenleving kan volgens ons niet worden gebouwd door één perspectief absoluut te maken. We willen vermijden dat maatschappelijke spanningen uiteindelijk leiden tot een samenleving waarin macht belangrijker wordt dan rechten en waarin het recht van de sterkste prevaleert.
Duurzame vooruitgang vraagt ecologische ambitie, sociale rechtvaardigheid, economische realiteitszin én respect voor fundamentele vrijheden.
Onze missie
ELENI — Ecology, Liberty and New Ideas — wil de brug maken tussen wetenschappelijk onderzoek en het ontwikkelen van concrete beleidsinstrumenten.
We doen dit vanuit een duurzame, sociale en vrijheidslievende visie waarbij marktprincipes en ecologie elkaar kunnen versterken.
Om dit te realiseren werken we regelmatig opiniestukken en analyses uit die sterk wetenschappelijk onderbouwd zijn en een duidelijk standpunt innemen. Deze bijdragen worden gepubliceerd via onze eigen kanalen of in de reguliere media.
Daarmee willen we enerzijds lezers aanzetten tot kritische reflectie door alternatieve en innovatieve perspectieven aan te reiken. Anderzijds willen we beleidsmakers inspireren en ondersteunen bij het ontwikkelen van concrete visies en beleidskeuzes.
Een vrijplaats voor ideeën
Voor haar leden is ELENI een intellectuele vrijplaats. Binnen de denktank moet diepgaand kunnen worden gediscussieerd en moeten taboes, aannames en ideologische overtuigingen voortdurend in vraag kunnen worden gesteld.
Dat vraagt een grote openheid van onze leden, waarbij wederzijds respect steeds essentieel blijft. Van leden wordt verwacht dat zij bereid zijn tot voortdurende zelfreflectie. Dogmatisme past niet binnen die manier van werken.
Multidisciplinariteit en complementariteit staan daarom centraal. Maatschappelijke problemen kennen vrijwel altijd meerdere perspectieven en bevatten componenten die vanuit verschillende vakgebieden en disciplines moeten worden onderzocht.
ELENI is tegelijk een creatieve ruimte waar nieuwe inzichten in een ongedwongen maar intellectueel veeleisende omgeving kunnen worden uitgewisseld en vervolgens op het speelveld van de ideeën kunnen worden getest.
VRIJ DENKEN
MEERDERE PERSPECTIEVEN
WEDERZIJDS RESPECT
Geen idee is immuun voor kritiek.
Complexe problemen vragen meer dan één discipline.
Scherpe discussie vereist intellectuele openheid.
Ideeën moeten naar buiten
Wij vertrekken vanuit de overtuiging dat onze aanwezigheid in het maatschappelijke debat zinvol is wanneer onze inzichten verrijkend zijn en aanzetten tot nuance en reflectie.
ELENI wil kwalitatieve en toegankelijke informatie aanreiken over uiteenlopende onderwerpen en daarbij de brug slaan tussen wetenschap, maatschappij en beleid.
Zo willen we zowel het brede publiek als beleidsmakers inspireren en bijdragen aan duurzame maatschappelijke vooruitgang.
Onze ambitie is niet om het laatste woord te hebben. Wel willen we het debat beter maken.
Hoe een idee een Eleni-standpunt wordt
01
ONDERZOEKEN
De denktank komt minstens maandelijks samen. Tijdens een vergadering worden doorgaans twee thema’s besproken. Twee leden nemen vanuit hun expertise de lead met een wetenschappelijk onderbouwde presentatie, gekoppeld aan een concreet tekstvoorstel.
02
UITDAGEN
Na iedere presentatie volgt een plenair debat. De leden bevragen argumenten, bronnen en conclusies en formuleren concrete amendementen.
03
HERWERKEN
De secretaris noteert de voorgestelde amendementen. Op basis daarvan wordt de tekst gereviseerd.
04
BESLISSEN
Tijdens de daaropvolgende vergadering wordt over de gereviseerde tekst gestemd. Publicatie vereist de steun van minstens twee derde van de aanwezige leden.
05
PUBLICEREN
Na goedkeuring wordt de tekst aangeboden aan nieuwsredacties of via de eigen kanalen van ELENI gepubliceerd.
Kwaliteit door tegenspraak
De werking van ELENI is in belangrijke mate geïnspireerd door wetenschappelijke en parlementaire principes.
De interne review van teksten kan stevig zijn. Dat is bewust: kwaliteit vraagt kritische tegenspraak. Daarbij wordt veel belang gehecht aan degelijk bronnenonderzoek. Standpunten moeten in ruime mate worden onderbouwd door bestaande studies, data en relevante expertise.
Tegelijk zoeken we voldoende inhoudelijk draagvlak binnen de denktank zelf. Dat vertaalt zich onder meer in de tweederdemeerderheid die vereist is om teksten goed te keuren.
Veel leden beschikken over rechtstreekse expertise in de domeinen waarover zij schrijven. Waar relevant worden daarnaast externe experts betrokken die teksten vanuit een bijkomend perspectief kritisch beoordelen. Ook worden gastsprekers uitgenodigd om hun expertise binnen de denktank te delen.
Ontstaan vanuit een concrete nood
ELENI ontstond vanuit een concrete nood. Verschillende academici en beleidsmakers stelden vast dat het essentieel was om marktprincipes en ecologie beter met elkaar in overeenstemming te brengen, zodat een versnelde transitie naar een duurzame economie mogelijk kon worden.
Hoewel hierover binnen universiteiten en beleidsorganisaties veel werd gesproken, kwam lange tijd geen concreet multidisciplinair initiatief tot stand.
Nadat enkele gelijkgestemden elkaar rond deze ambitie vonden, besloten zij samen de denktank op te richten.
De eerste bijeenkomst vond symbolisch plaats op Wapenstilstand in 2019. Ongeveer tien personen namen aan deze eerste vergadering deel.
2019
Waarom Eleni?
ELENI staat voor:
Ecology, Liberty and New Ideas.
De naam Eleni (Ἑλένη) is tegelijk de Griekse vorm van Helena, een naam met diepe wortels in de klassieke Europese traditie.
De precieze etymologie van Ἑλένη is niet met zekerheid vastgesteld en blijft onderwerp van discussie. Binnen ELENI verbinden we de naam symbolisch met ideeën als licht en Verlichting, natuur en de Europese intellectuele traditie.
Er is bovendien een persoonlijke oorsprong: de denktank werd vernoemd naar Helena, de dochter van één van de belangrijkste initiatiefnemers.
Ecology, Liberty and New Ideas.
Onafhankelijk denken. Meerdere perspectieven.
ELENI wil ruimte creëren voor ideeën die niet vanzelfsprekend zijn, maar wel de moeite waard zijn om ernstig te onderzoeken.